หากจะเอ่ยถึงนักฟุตบอลอังกฤษที่มีพรสวรรค์สูงที่สุดคนหนึ่งในประวัติศาสตร์ ชื่อของ พอล แกสคอยน์ หรือ “แกซซา” ต้องติดอยู่ในลำดับต้น ๆ อย่างไม่ต้องสงสัย เขาคือเพลย์เมกเกอร์ที่เล่นฟุตบอลด้วยจินตนาการ และความกล้า ทว่าในขณะเดียวกัน เขาก็มีความเปราะบางและมีเรื่องที่ต้องต่อสู้นอกสนามเกี่ยวกับปัญหาส่วนตัวที่ยาวนานกว่าช่วงเวลาในสนามเสียอีก
พอล แกสคอยน์ เกิดเมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม ปี 1967 ที่เมืองเกตส์เฮด ทางตะวันออกเฉียงเหนือของอังกฤษ เขาเติบโตในครอบครัวชนชั้นแรงงาน ผ่านวัยเด็กที่ไม่ได้ราบรื่นนัก ทั้งเหตุการณ์ความรุนแรงในชุมชนและความสูญเสียในครอบครัว ซึ่งหลายฝ่ายเชื่อว่าได้หล่อหลอมบุคลิกอ่อนไหวและอารมณ์รุนแรงในตัวเขา
เส้นทางฟุตบอลอาชีพเริ่มต้นกับ นิวคาสเซิล ยูไนเต็ด ที่ซึ่งพรสวรรค์ของเขาฉายแสงอย่างรวดเร็ว แกสคอยน์มีความสามารถพิเศษในการเลี้ยงบอลผ่านคู่แข่ง จ่ายบอลทะลุช่องอย่างเหนือชั้น และยิงไกลได้ทรงพลัง สไตล์การเล่นของเขาเต็มไปด้วยความสนุกและความคาดเดาไม่ได้
ปี 1988 เขาย้ายไป สเปอร์ ด้วยค่าตัวมหาศาลในยุคนั้น และกลายเป็นซูเปอร์สตาร์เต็มตัว เขาพาทีมคว้าแชมป์เอฟเอคัพในปี 1991 โดยมีจังหวะฟรีคิกสุดสวยในรอบรองชนะเลิศที่ยังถูกพูดถึงจนถึงวันนี้ อย่างไรก็ตาม นัดชิงชนะเลิศปีเดียวกัน เขาเข้าปะทะอย่างรุนแรงจนเอ็นไขว้หน้าเข่าฉีกขาด อาการบาดเจ็บครั้งนั้นส่งผลต่อเส้นทางอาชีพของเขาอย่างมาก
เวทีที่ทำให้แกสคอยน์กลายเป็นตำนาน คือฟุตบอลโลก 1990 ที่อิตาลี กับทีมชาติอังกฤษ เขาเป็นหัวใจในแดนกลาง พาอังกฤษทะลุถึงรอบรองชนะเลิศ และในเกมกับเยอรมนีตะวันตก เขาได้รับใบเหลืองซึ่งจะทำให้ติดโทษแบนหากเข้าชิงชนะเลิศ ภาพที่เขาน้ำตาไหลกลางสนาม กลายเป็นหนึ่งในภาพจำที่สะเทือนใจที่สุดของฟุตบอลอังกฤษ แม้อังกฤษจะแพ้ในการดวลจุดโทษ แต่แกสคอยน์กลับกลายเป็นฮีโร่ในสายตาแฟนบอล
หลังฟุตบอลโลก เขาย้ายไปเล่นกับ ลาซิโอ ในเซเรีย อา อิตาบี แม้จะมีช่วงเวลาที่น่าประทับใจ แต่ปัญหาอาการบาดเจ็บและการปรับตัวทำให้เขาไม่สามารถรักษาฟอร์มระดับสูงได้สม่ำเสมอ ต่อมาเขาไปเล่นให้ เรนเจอร์ส และคว้าแชมป์ลีกสก็อตแลนด์หลายสมัย พร้อมสร้างประตูและโมเมนต์สำคัญมากมาย
อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ตามหลอกหลอนเขามาตลอดคือปัญหาแอลกอฮอล์และสุขภาพจิต แกสคอยน์ต่อสู้กับโรคพิษสุราเรื้อรัง ความวิตกกังวล และภาวะซึมเศร้า หลายครั้งชีวิตเขากลายเป็นข่าวพาดหัวที่น่าเป็นห่วงมากกว่าผลงานในสนาม เขาเข้าออกสถานบำบัดหลายครั้ง และเผชิญช่วงเวลาที่ยากลำบากทั้งทางการเงินและความสัมพันธ์ส่วนตัว
แม้ชีวิตจะเต็มไปด้วยความผันผวน แต่แฟนบอลจำนวนมากยังคงมองเขาด้วยความรักและความเห็นใจ เพราะ แกสคอยน์ เคยสร้างความสุขอย่างมหาศาลให้ประเทศ
แกสคอยน์เลิกเล่นฟุตบอลอาชีพในช่วงต้นทศวรรษ 2000 ทิ้งสถิติการติดทีมชาติอังกฤษ 57 นัด และ 10 ประตู แต่ตัวเลขเหล่านั้นไม่อาจสะท้อนอิทธิพลที่เขามีต่อวงการได้ทั้งหมด เขาคือแรงบันดาลใจให้กับนักเตะรุ่นหลัง และเป็นสัญลักษณ์ของพรสวรรค์ของนักฟุตบอลอังกฤษ
สำหรับ พอล แกสคอยน์ แล้วเขาคืออัจฉริยะลูกหนังที่ดีที่สุดของอังกฤษอย่างแท้จริง แม้ชีวิตของเขาจะเต็มไปด้วยบาดแผลก็ตาม