ฮาเวียร์ มาสเคราโน คือหนึ่งในตำนานนักเตะอาร์เจนตินาที่เต็มไปด้วยความดุดัน ความเป็นผู้นำ และความสำเร็จในวงการฟุตบอลโลก โดยเขาโด่งดังตั้งแต่ยังเป็นดาวรุ่ง ก่อนจะโลดแล่นกับทีมยักษ์ใหญ่ในยุโรปมากมาย ในฐานะมิดฟิลด์ตัวรับที่ตัดเกมได้อย่างเฉียบขาด
ฮาเวียร์ อเลฮานโดร มาสเคราโน เกิดเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 1984 ที่เมืองซาน ลอเรนโซ ประเทศอาร์เจนตินา ชีวิตลูกหนังของเขาเริ่มต้นจากทีมเยาวชนของริเวอร์เพลต สโมสรใหญ่ของอาร์เจนตินาที่ผลิตผู้เล่นระดับท็อปมากมาย แม้ว่าในช่วงแรกเขาจะยังไม่สามารถขึ้นชุดใหญ่ได้ทันที แต่ความสามารถในการตัดเกม การเข้าปะทะอย่างแม่นยำ และความเด็ดเดี่ยวในสนามทำให้โค้ชใหญ่ของสโมสรให้ความสนใจ และไม่นานนัก เขาก็ไต่ขึ้นมาเป็นหนึ่งในนักเตะดาวรุ่งที่ได้รับการจับตามองมากที่สุดในประเทศ
ความโดดเด่นของ มาสเคราโน ทำให้ถูกเรียกติดทีมชาติอาร์เจนตินา ชุดใหญ่ ก่อนจะได้ลงเล่นให้ริเวอร์เพลตชุดใหญ่อย่างเต็มตัวด้วยซ้ำ ซึ่งถือเป็นปรากฏการณ์หายากในวงการลูกหนังอาร์เจนตินา และด้วยฟอร์มที่โดดเด่น นั้นเองก็ทำให้เขาได้ออกเดินทางสู่ยุโรปในปี ค.ศ.2005 ด้วยการย้ายไปอยู่กับโครินเธียนส์ในลีกบราซิลก่อนเปิดประตูสู่พรีเมียร์ลีก อังกฤษ ที่เวสต์แฮม ยูไนเต็ด
ในเวลานั้นเขาเดินทางมาพร้อมคาร์ลอส เตเบซ อีกหนึ่งดาวดังของอาร์เจนตินา แม้การปรับตัวในอังกฤษจะไม่ง่ายนัก ทั้งปัญหาด้านสไตล์การเล่นและระบบทีม แต่ด้วยฝีเท้าของเขา และศักยภาพที่มีอยู่เต็มเปี่ยม เขาได้ช่วยยกระดับให้ เวสต์แฮม กลายเป็นทีมที่น่ากลัว ก่อนที่ในที่สุดสโมสรใหญ่อย่างลิเวอร์พูล ก็ได้คว้าตัวมาร่วมทีม ในปี 2007 ภายใต้การคุมทีมของราฟาเอล เบนิเตซ
ที่แอนฟิลด์ เขากลายเป็นตัวขับเคลื่อนเกมแดนกลางคู่กับชาบี อลอนโซ และสตีเวน เจอร์ราร์ด ความหนักหน่วงในการแย่งบอลและความเฉียบคมในการอ่านสถานการณ์ทำให้เขากลายเป็นขวัญใจแฟนหงส์แดงในทันที
หลังจากค้าแข้งเป็นขวัญใจของ ลิเวอร์พูล มาระยะหนึ่ง เส้นทางใหม่ก็เรียกหาเขา โดยในปี ค.ศ.2010 มาสเคราโน ได้ย้ายไปสู่บาร์เซโลนา ทีมที่กำลังสร้างความยิ่งใหญ่ในยุคของเป๊บ กวาร์ดิโอลา
การย้ายไปคัมป์นูเปลี่ยนชีวิตของเขาอย่างสิ้นเชิง จากกองกลางรับ เขาถูกดัดแปลงให้ลงเล่นเป็นเซ็นเตอร์แบ็ก ในบางโอกาส ซึ่งเป็นบทบาทที่ไม่คาดคิด แต่มาสเคราโนกลับปรับตัวได้อย่างสมบูรณ์แบบด้วยความเข้าใจเกมที่ยอดเยี่ยม ความดุดันในการสกัด และความนิ่งยามกดดัน เขากลายเป็นหัวใจสำคัญของแนวรับในยุคที่บาร์เซโลนาครองความยิ่งใหญ่ของยุโรป คว้าแชมป์ลาลีกา ยูฟ่า แชมเปียนส์ลีก โกปา เดล เรย์ และแชมป์รายการต่าง ๆ มากมาย
โดยแชมป์ที่ มาสเคราโนทำได้กับ บาร์เซโลนา คือ ลาลีก้า สเปน 5 สมัย, โคปา เดล เรย์ 5 สมัย, ซูเปอร์โคปา 3 สมัย, ยูฟ่า แชมเปียนส์ ลีก 2 สมัย, ยูฟ่า ซูเปอร์ คัพ 2 สมัย และ ฟีฟ่า คลับ เวิลด์ คัพ 2 สมัย
ในทีมชาติอาร์เจนตินา เขาคือหัวใจสำคัญมายาวนาน ตั้งแต่โอลิมปิกปี ค.ศ.2004 และ 2008 ที่พาทีมคว้าเหรียญทองสองสมัยติด ไปจนถึงฟุตบอลโลกหลายสมัย โดยเฉพาะปี ค.ศ.2014 ที่เขาเป็นฟันเฟืองหลักนำทีมทะลุถึงรอบชิงชนะเลิศ แม้สุดท้ายจะพ่ายเยอรมนี แต่บทบาทผู้นำของเขาทำให้เขากลายเป็นหนึ่งในไอคอนสำคัญของทีมฟ้าขาวยุคนั้น
ปลายทางอาชีพของมาสเคราโนพาได้ไปค้าแข้งที่จีน และกลับมาอาร์เจนตินากับเอสตูเดียนเตส ก่อนประกาศแขวนสตั๊ดในปี ค.ศ.2020 จากนั้นก้าวสู่เส้นทางโค้ช โดยรับหน้าที่กุนซือทีมชาติอาร์เจนตินาชุดเยาวชน ตั้งใจสร้างนักเตะรุ่นใหม่ด้วยประสบการณ์ระดับสูงที่สั่งสมมาตลอดชีวิตค้าแข้ง และล่าสุดเขาทำหน้าที่เป็นกุนซือให้กับ อินเตอร์ ไมอามี่ ตั้งแตในปี 2024 จนถึงปัจจุบัน
ไม่ว่าเวลาจะผ่านไปแค่ไหน ชื่อของ ฮาเวียร์ มาสเคราโน ยังคงเป็นตำนานขวัญใจของแฟนฟุตบอลอาร์เจนตินา และถูกจารึกในประวัติศาสตร์ว่าเป็นหนึ่งในนักเตะที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคนหนึ่งของโลก